Limit gotówki 15 000 zł – obowiązek płatności przez rachunek płatniczy i skutki w podatku dochodowym

Limit gotówki 15 000 zł – kiedy przedsiębiorca musi zapłacić przelewem i jakie są skutki podatkowe?

Przedsiębiorcy dokonujący rozliczeń z innymi firmami powinni pamiętać o obowiązujących ograniczeniach dotyczących płatności gotówkowych. Zgodnie z przepisami ustawy – Prawo przedsiębiorców, w określonych sytuacjach konieczne jest regulowanie zobowiązań za pośrednictwem rachunku płatniczego. Naruszenie tych zasad może prowadzić do negatywnych konsekwencji podatkowych, w tym utraty prawa do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Kluczowe znaczenie ma tutaj limit gotówki 15 000 zł, który wyznacza granicę pomiędzy dopuszczalną płatnością gotówkową a obowiązkowym przelewem.

Limit gotówki 15 000 zł – kiedy obowiązuje?

Zgodnie z art. 19 ustawy – Prawo przedsiębiorców, płatności związane z działalnością gospodarczą muszą być dokonywane za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki:

• stroną transakcji jest inny przedsiębiorca,
• jednorazowa wartość transakcji przekracza limit gotówki 15 000 zł lub równowartość tej kwoty.

Warto podkreślić, że przepisy odnoszą się do całkowitej wartości transakcji, a nie do wysokości pojedynczej płatności. Oznacza to, że nawet jeśli należność zostanie podzielona na kilka rat, obowiązek dokonania płatności przelewem nadal pozostaje aktualny.

Co oznacza jednorazowa wartość transakcji?

Pojęcie jednorazowej wartości transakcji budzi wiele pytań wśród przedsiębiorców. W praktyce oznacza ono całkowitą wartość wynikającą z jednego stosunku prawnego, np. zawartej umowy.

Przykładowo, jeśli przedsiębiorca zawiera umowę na dostawę towarów o wartości 50 000 zł, to każda płatność wynikająca z tej umowy powinna zostać zrealizowana za pośrednictwem rachunku płatniczego. Nie ma znaczenia, że zobowiązanie zostanie uregulowane w pięciu ratach po 10 000 zł. Decydująca jest bowiem całkowita wartość transakcji przekraczająca limit gotówki 15000 zł.

Czy limit 15 000 zł dotyczy kwoty netto czy brutto?

Specjalista Kancelarii Rachunkowej Trochim wyjaśnia.
Przy ustalaniu, czy obowiązuje limit gotówki 15000 zł, należy brać pod uwagę wartość brutto transakcji, a więc kwotę wraz z podatkiem VAT.

Przykład:

• wartość netto: 14 000 zł,
• VAT 23%: 3 220 zł,
• wartość brutto: 17 220 zł.

Ponieważ wartość brutto przekracza ustawowy próg, płatność musi zostać dokonana przelewem lub inną formą bezgotówkową za pośrednictwem rachunku płatniczego.

Płatności w walutach obcych a limit gotówki 15000 zł

W przypadku transakcji zawieranych w walutach obcych wartość zobowiązania należy przeliczyć na złote. Przeliczenia dokonuje się według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Przykładowo:

• wartość umowy: 5 000 EUR,
• średni kurs NBP: 4,20 zł,
• wartość transakcji: 21 000 zł.

W takiej sytuacji przekroczony zostaje limit gotówki 15000 zł, dlatego przedsiębiorca ma obowiązek dokonać płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego.

Skutki podatkowe płatności gotówką ponad limit

Najważniejszą konsekwencją naruszenia przepisów jest brak możliwości zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Dotyczy to tej części wydatku, która została opłacona z pominięciem rachunku płatniczego, mimo że obowiązywał limit gotówki 15 000 zł.

Przykład:

Przedsiębiorca zakupił materiały budowlane za 32 000 zł brutto i początkowo ujął wydatek w kosztach podatkowych. Następnie całą należność uregulował gotówką. W takiej sytuacji musi dokonać korekty kosztów uzyskania przychodów lub odpowiednio zwiększyć przychody podatkowe zgodnie z przepisami ustaw o PIT lub CIT.

Czy limit dotyczy transakcji z konsumentami?

Nie. Limit gotówki 15 000 zł odnosi się wyłącznie do rozliczeń pomiędzy przedsiębiorcami, czyli transakcji B2B. Jeżeli jedną ze stron jest konsument, przepisy art. 19 ustawy – Prawo przedsiębiorców nie mają zastosowania.

Należy jednak pamiętać, że w takich przypadkach mogą obowiązywać inne regulacje, w szczególności związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy (AML) oraz obowiązkami dokumentacyjnymi.

Na co przedsiębiorcy powinni zwrócić szczególną uwagę?

W praktyce najczęstsze błędy związane z limitem płatności gotówkowych dotyczą:

• dzielenia jednej transakcji na kilka rat,
• gotówkowego zakupu środków trwałych,
• rozliczeń pomiędzy podmiotami powiązanymi,
• ustalania limitu na podstawie kwoty netto zamiast brutto,
• nieprawidłowej oceny umów długoterminowych.

Aby uniknąć sporów z organami podatkowymi oraz utraty kosztów podatkowych, przedsiębiorcy powinni każdorazowo analizować wartość całej transakcji i sprawdzać, czy nie został przekroczony limit gotówki 15 000 zł. W przypadku przekroczenia tego progu najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest dokonanie płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego.

Anita Brzozowska członek zarządu, kierownik biura, księgowa

03 cze 2026